| Ahmet Adnan Saygun (1907- 1991) |
Türk
Beşleri'nin en popüler isimlerinden biri olan Ahmet Adnan Saygun,7 Eylül
1907'de İzmir'de doğdu.İzmir İttihat ve Terakki İdadisi'ndeyken,
okulun müzik öğretmeni İsmail Zühtü Bey'in kurduğu dört sesli
koroya katıldı. Onun önerisiyle Rossati adında bir öğretmenden
piyano dersi aldı. Sonra Macar Tevfik Bey'in öğrencisi oldu. Okulu
bitirince, üniversiteye girmeyerek kendini tümüyle müziğe verdi. 1923
sonlarında, o yıl İzmir'e yerleşen Hüseyin Saadettin (Arel) Bey'den
iki ay kadar armoni dersi aldı. Daha sonra kendi kendine armoni bilgisini
ilerletti ve kontrpuan çalıştı. 1926'da Ankara Musiki Muallim
Mektebi'nde verdiği bir sınavdan sonra İzmir Lisesi'nde müzik öğretmenliği
yaptı. 1928'de açılan sınavı kazanarak müzik öğrenimi görmek üzere,
devlet bursuyla Paris'e gönderildi. Ünlü müzik okulu Schola
Cantorum'da Vincent d'Indy, Eugene Borrel, Bouberbielle, Amedee Gastoue
gibi öğretmenlerin derslerini izledi. 1931'de Türkiye'ye dönünce
Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde kontrpuan öğretmenliğine atandı.
1934'te kısa bir süre Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nı yönetti.
1936'da İstanbul Belediye Konservatuarı'na (İstanbul Üniversitesi
Devlet Konservatuarı) öğretmen atandı. Aynı yıl Türkiye'ye gelen
Bela Bakto'un Anadolu gezisine katıldı. 1939'da Cumhuriyet Halk
Partisi'nin müzik danışmanlığına ve Halkevlerinin müzik müfettişliğine
getirildi. 1940'ta birkaç arkadaşıyla birlikte "Ses ve Tel Birliği"
adlı bir dernek kurdu. Bu dernek Batı müziğini çeşitli dönemlerine
ait kor yapıtlarının seslendirildiği birçok konser düzenledi, müzik
konusunda kitaplar ve broşürler yayımladı.
1946'da Ankara Devlet Konservatuarı'nda öğretmenliğe dönen Saygun,
bir süre sonra kompozisyon bölümünün başına getirildi. 1972-78 arasında
TRT Yönetim Kurul üyeliği yaptı. 1973'te İstanbul Devlet Konservatuarı'nda
(Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuarı) etnomüzikoloji öğretmenliği
yaptı. Uluslararası Halk Müziği Konseyi'nde yönetim kurulu üyeliği
yaptı, 1971'de kendisine "devlet sanatçısı", 1985'te
"sanatçı profesör" unvanları ve 1981'de de "Atatürk
Sanat Armağanı" verilmiştir.
Türk Beşleri arasında yer alan Adnan Saygun, ritm ve melodi bakımından
Türk halk ve sanat müziklerinin etkilerini taşıyan yapıtlarında,
zaman zaman izlenimci, zaman zaman da romantik estetiğe bağlı kaldı.
Çok sayıda beste yaptı.
ESERLERİ
Opera
Op.9 Özsoy (tek perde / one act), 1934
Op.ll Taşbebek (tek perde / one act), 1934
Op.28 Kerem (üç perde / three acts), 1947-52
Op.52 Köroğlu (üç perde / three acts), 1973
Op.65 Gılgamış, 1983
Bale
Op.17 Bir Orman Masalı / A Forest Tale (koreografik süit / choreographic suite), 1939-43
Op.75 Kumru Efsanesi / A Legend, 1986-87
Şan ve Orkestra Eserleri
Op.3 Ağıtlar/ Laments (tenor solo ve erkekler korosu / tenor solo and male chorus), 1932
Op.6 Kızılırmak Türküsü / Folk Song (soprano), 1933
Op.16 Masal / Lied (bariton solo / baritone solo), 1940
Op.19 Eski Üslupta Kantat / Cantata in the Old Style (solistler ve koro / soloists and chorus), 1941
Op.21 Geçen Dakikalanm (bariton solo / baritone solo), 1941
Op.23 Dört Türkü / Four Folk Songs, 1945
Op.26 Yunus Emre Oratoryosu / Yunus Emre Oratorio (solistler, koro, orkestra / soloists, chorus, orchestra), 1946
Op.41 On Türkü / Ten Folk Songs, 1968
Op.54 Ağıtlar - İkind Defter/ Laments - Book II (tenor solo, erkekler korosu / tenor solo, male chorus), 1974
Op.60 İnsan Üzerine Deyişler 1 / Mediations on Men 1, 1977
Op.61 İnsan Üzerine Deyişler II / Mediations on Men II, 1977
Op.64 İnsan Üzerine Deyişler IV/ Mediations on Men IV, 1978
Op.66 İnsan Üzerine Deyişler V / Mediations on Men V, 1978
Op.67 Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan / Epic on Atatürk and Anatolia, 1981
Op.63 İnsan Üzerine Deyişler III / Mediations on Men III, 1983
Op.69 İnsan Üzerine Deyişler VI / Mediations on Men VI, 1984
Orkestra eserleri
Op.l Divertimento (darbuka ve saksofonlu büyük orkestra / large orchestra with saxophone and darbuka), 1930
Op.13 Sihir (ya da Büyü) Raksı / Magic Dance (Taşbebek Operası'ndan bölüm / movement from the Taşbebek Opera), 1934
Op.l4 Süit/Suite, 1936 Op.24 Halay, 1943
Op.l0/b İnci'nin Kitabı / İnci's Book (orkestra uyarlaması / symphonic arrangement), 1944
Op.29 Birinci Senfoni / SymphonyNo.l, 1953
Op.30 İkinci Senfoni / Symphony No.2, 1958
Op.39 Üçüncü Senfom / Symphony No.3, 1960
Op.49 Deyiş / Dictum (yaylı çalgılar / strings), 1970
Op.53 Dördüncü Senfoni / Symphony No.4, 1974
Op.57 Ayin Raksı / Ritual Dance, 1975
Op.62 Concerto da Camera (yaylı çalgılar / strings), 1978
Op.70 Beşinci Senfoni / Symphony No.5, 1985
Op.72 Çeşitlemeler/Variations, 1985
Konçertolar
Op.34 Birinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No.l, 1952-58
Op.44 Keman Konçertosu / Concerto for Violin, 1967
Op.59 Viyola Konçertosu / Concerto for Viola, 1977
Op.71 İkinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No. 2,1985
Op.74 Viyolonsel Konçertosu / Concerto for Violoncello, 1987
Oda Müziği
Op.4 Sezişler / Intuitions (iki klarinet / two clarinets), 1933
Op.8 Vurma Sazlı Kuvartet / Percussion Quartet (klarinet, saksofon, vurma çalgı, piyano / clarinet, saxophone, percussion instrument, piano), 1933
Op.12 Sonat / Sonata (piyano ve viyolonsel / piano and violoncello), 1935
Op.20 Sonat / Sonata (piyano ve keman / piano and violin), 1941
Op.27 Birinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.l, 1947
Op.33 Demet (keman ve piyano için süit / suite for violin and piano), 1955
Op.35 İkinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.2, 1957
Op.37 Trio (obua, klarinet, arp / oboe, clarinet, harp), 1966
Op.43 Üçüncü Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.3, 1966
Op.46 Nefesli Sazlar îçin Kentet / Quintet for Wind Instruments, 1968
Op.50 Üç Prelüd / Three Preludes (iki arp / two harps), 1971
Op.55 Trio (obua, klarinet, piyano / oboe, clarinet, piano), 1975
Op.68 Dört Arp için Üç Türkü / Three Folk Songs for Four Harps, 1983
Op.78 Dördüncü Yaylı Çalgılar Kuvarteti / String Quartet No.4 (iki bölüm / two movements), 1990
Şan ve Piyano
Op.32 Üç Balad / Three Ballades, 1955
Op.48 Dört Ezgi / Four Melodies, 1977
Piyano eserleri
Op.2 Süit / Suite, 1931
Op.l0/a İnci'nin Kitabı / İnci's Book, 1934
Op.15 Sonatina, 1938 Op.25 Anadolu'dan / From Anatolia, 1945
Op.51 Küçük Şeyler / Short Things, 1950-52
Op.38 Aksak Tartılar Üzerine On Etüd / Ten Etudes on "Aksak" Rhythms, 1964
Op.45 Aksak Tartılar Üzerine On îki Prelüd / Twelve Preludes on "Aksak" Rhythms, 1967
Op.47 Aksak Tartılar Üzerine On Beş Parça / Fifteen Pieces on "Aksak" Rhythms, 1967
Op.56 Ballade (iki piyano / two pianos), 1975
Op.58 Aksak Tartılar Üzerine
On Taslak / Ten Sketches on "Aksak" Rhythms, 1976
Op.73 Üç Piyano için Poem / Poem for Three Pianos, 1986
Op.76 İki Piyano için Poem / Poem for Two Pianos, 1989
Op.77 Piyano Sonatı / Piano Sonata, 1990
Solo enstrümanlar için çalışmalar
Op.31 Partita (viyolonsel / violoncello), 1954
Op.36 Partita (keman/violin), 1961
Koro çalışmaları
Op.5 Manastır Türküsü / Folk Song, 1933 Op.7 Çoban Armağam, 1933
Op.42 Duyuşlar / Impressions (üç kadın sesi / three female voices), 1935
Op.18 Dağlardan Ovalardan, 1939
Op.22 Bir Tutam Kekik, 1943
Edebiyat üzerine çalışmaları
Türk Halk Musikisinde Pentatonizm / Pentatonism in Turkish Folk Music, Istanbul, 1936
Rize, Artvin ve Kars Havalisi, Türkü, Saz ve Oyun Havalan /Some Local Instruments and Folk Dances, Istanbul, 1937
Yedi Karadeniz Türküsü ve Bir Horon / Seven Folk Songs and a Folk Dance From the Black Sea, Istanbul, 1938
Halkevlerinde Musiki / Music in "Halkevleri", Ankara, 1940
Yalan (sanat konuşmalan / discussions in the field of art), Ankara, 1945
Karacaoğlan, Ankara, 1952
Lise Müzik Kitabı (1-2-3) / Music Book for Lycee (three volumes) (Halil Bedi Yönetken ile / with Halil Bedi Yönetken),Ankara, 1955
Musiki Nazariyatı / Theory of Music (dört cilt / four volumes), Ankara Devlet Konservatuvan Yayım, 1 (1958), II (1962), III (1964), IV (1966)
"La Musique Turque", Pleyel Edition, Müzik Ansiklopedisi, Müzik Tarihi Serisi Cilt I, Paris, 1960
"La genie de la melodie" (Zoltan Kodaly'ın Yüzüncü Yılı Nedeniyle / About Zoltan Kodaly), Budapeşte / Budapest, 1962
Türk ve Macar Müziği Üstüne Çalışmalar / Studies on Turkish and Hungarian Music, Budapeşte / Budapest, 1964
Töresel Musiki, Ankara, 1967
Toplu Solfej / Solfeggio (iki cilt / two volumes), Ankara, 1968
Folk Music Research in Turkey (Bela Bartök ile birlikte / with Bela Bartök), Budapeşte / Budapest, 1976
Atatürk ve Musiki / Atatürk and Music, Sevda Cenap And Vakfı Müzik Yayınlan, Ankara, 1981