Ahmet Adnan Saygun (1907- 1991)

 

Türk Beşleri'nin en popüler isimlerinden biri olan Ahmet Adnan Saygun,7 Eylül 1907'de İzmir'de doğdu.İzmir İttihat ve Terakki İdadisi'ndeyken, okulun müzik öğretmeni İsmail Zühtü Bey'in kurduğu dört sesli koroya katıldı. Onun önerisiyle Rossati adında bir öğretmenden piyano dersi aldı. Sonra Macar Tevfik Bey'in öğrencisi oldu. Okulu bitirince, üniversiteye girmeyerek kendini tümüyle müziğe verdi. 1923 sonlarında, o yıl İzmir'e yerleşen Hüseyin Saadettin (Arel) Bey'den iki ay kadar armoni dersi aldı. Daha sonra kendi kendine armoni bilgisini ilerletti ve kontrpuan çalıştı. 1926'da Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde verdiği bir sınavdan sonra İzmir Lisesi'nde müzik öğretmenliği yaptı. 1928'de açılan sınavı kazanarak müzik öğrenimi görmek üzere, devlet bursuyla Paris'e gönderildi. Ünlü müzik okulu Schola Cantorum'da Vincent d'Indy, Eugene Borrel, Bouberbielle, Amedee Gastoue gibi öğretmenlerin derslerini izledi. 1931'de Türkiye'ye dönünce Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde kontrpuan öğretmenliğine atandı. 1934'te kısa bir süre Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nı yönetti. 1936'da İstanbul Belediye Konservatuarı'na (İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarı) öğretmen atandı. Aynı yıl Türkiye'ye gelen Bela Bakto'un Anadolu gezisine katıldı. 1939'da Cumhuriyet Halk Partisi'nin müzik danışmanlığına ve Halkevlerinin müzik müfettişliğine getirildi. 1940'ta birkaç arkadaşıyla birlikte "Ses ve Tel Birliği" adlı bir dernek kurdu. Bu dernek Batı müziğini çeşitli dönemlerine ait kor yapıtlarının seslendirildiği birçok konser düzenledi, müzik konusunda kitaplar ve broşürler yayımladı.

1946'da Ankara Devlet Konservatuarı'nda öğretmenliğe dönen Saygun, bir süre sonra kompozisyon bölümünün başına getirildi. 1972-78 arasında TRT Yönetim Kurul üyeliği yaptı. 1973'te İstanbul Devlet Konservatuarı'nda (Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuarı) etnomüzikoloji öğretmenliği yaptı. Uluslararası Halk Müziği Konseyi'nde yönetim kurulu üyeliği yaptı, 1971'de kendisine "devlet sanatçısı", 1985'te "sanatçı profesör" unvanları ve 1981'de de "Atatürk Sanat Armağanı" verilmiştir.

Türk Beşleri arasında yer alan Adnan Saygun, ritm ve melodi bakımından Türk halk ve sanat müziklerinin etkilerini taşıyan yapıtlarında, zaman zaman izlenimci, zaman zaman da romantik estetiğe bağlı kaldı. Çok sayıda beste yaptı. 

ESERLERİ

Opera 

  • Op.9 Özsoy (tek perde / one act), 1934

  • Op.ll Taşbebek (tek perde / one act), 1934

  • Op.28 Kerem (üç perde / three acts), 1947-52

  • Op.52 Köroğlu (üç perde / three acts), 1973

  • Op.65 Gılgamış, 1983

Bale

  • Op.17 Bir Orman Masalı / A Forest Tale (koreografik süit / choreographic suite), 1939-43

  • Op.75 Kumru Efsanesi / A Legend, 1986-87

Şan ve Orkestra Eserleri

  • Op.3 Ağıtlar/ Laments (tenor solo ve erkekler korosu / tenor solo and male chorus), 1932

  • Op.6 Kızılırmak Türküsü / Folk Song (soprano), 1933

  • Op.16 Masal / Lied (bariton solo / baritone solo), 1940

  • Op.19 Eski Üslupta Kantat / Cantata in the Old Style (solistler ve koro / soloists and chorus), 1941

  • Op.21 Geçen Dakikalanm (bariton solo / baritone solo), 1941

  • Op.23 Dört Türkü / Four Folk Songs, 1945

  • Op.26 Yunus Emre Oratoryosu / Yunus Emre Oratorio (solistler, koro, orkestra / soloists, chorus, orchestra), 1946

  • Op.41 On Türkü / Ten Folk Songs, 1968

  • Op.54 Ağıtlar - İkind Defter/ Laments - Book II (tenor solo, erkekler korosu / tenor solo, male chorus), 1974

  • Op.60 İnsan Üzerine Deyişler 1 / Mediations on Men 1, 1977

  • Op.61 İnsan Üzerine Deyişler II / Mediations on Men II, 1977

  • Op.64 İnsan Üzerine Deyişler IV/ Mediations on Men IV, 1978

  • Op.66 İnsan Üzerine Deyişler V / Mediations on Men V, 1978

  • Op.67 Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan / Epic on Atatürk and Anatolia, 1981

  • Op.63 İnsan Üzerine Deyişler III / Mediations on Men III, 1983

  • Op.69 İnsan Üzerine Deyişler VI / Mediations on Men VI, 1984

Orkestra eserleri

  • Op.l Divertimento (darbuka ve saksofonlu büyük orkestra / large orchestra with saxophone and darbuka), 1930

  • Op.13 Sihir (ya da Büyü) Raksı / Magic Dance (Taşbebek Operası'ndan bölüm / movement from the Taşbebek Opera), 1934

  • Op.l4 Süit/Suite, 1936 Op.24 Halay, 1943

  • Op.l0/b İnci'nin Kitabı / İnci's Book (orkestra uyarlaması / symphonic arrangement), 1944

  • Op.29 Birinci Senfoni / SymphonyNo.l, 1953

  • Op.30 İkinci Senfoni / Symphony No.2, 1958

  • Op.39 Üçüncü Senfom / Symphony No.3, 1960

  • Op.49 Deyiş / Dictum (yaylı çalgılar / strings), 1970

  • Op.53 Dördüncü Senfoni / Symphony No.4, 1974

  • Op.57 Ayin Raksı / Ritual Dance, 1975

  • Op.62 Concerto da Camera (yaylı çalgılar / strings), 1978

  • Op.70 Beşinci Senfoni / Symphony No.5, 1985

  • Op.72 Çeşitlemeler/Variations, 1985

Konçertolar

  • Op.34 Birinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No.l, 1952-58

  • Op.44 Keman Konçertosu / Concerto for Violin, 1967

  • Op.59 Viyola Konçertosu / Concerto for Viola, 1977

  • Op.71 İkinci Piyano Konçertosu / Concerto for Piano No. 2,1985

  • Op.74 Viyolonsel Konçertosu / Concerto for Violoncello, 1987

Oda Müziği

  • Op.4 Sezişler / Intuitions (iki klarinet / two clarinets), 1933

  • Op.8 Vurma Sazlı Kuvartet / Percussion Quartet (klarinet, saksofon, vurma çalgı, piyano / clarinet, saxophone, percussion instrument, piano), 1933

  • Op.12 Sonat / Sonata (piyano ve viyolonsel / piano and violoncello), 1935

  • Op.20 Sonat / Sonata (piyano ve keman / piano and violin), 1941

  • Op.27 Birinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.l, 1947

  • Op.33 Demet (keman ve piyano için süit / suite for violin and piano), 1955

  • Op.35 İkinci Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.2, 1957

  • Op.37 Trio (obua, klarinet, arp / oboe, clarinet, harp), 1966

  • Op.43 Üçüncü Yaylı Sazlar Kuvarteti / String Quartet No.3, 1966

  • Op.46 Nefesli Sazlar îçin Kentet / Quintet for Wind Instruments, 1968

  • Op.50 Üç Prelüd / Three Preludes (iki arp / two harps), 1971

  • Op.55 Trio (obua, klarinet, piyano / oboe, clarinet, piano), 1975

  • Op.68 Dört Arp için Üç Türkü / Three Folk Songs for Four Harps, 1983

  • Op.78 Dördüncü Yaylı Çalgılar Kuvarteti / String Quartet No.4 (iki bölüm / two movements), 1990

Şan ve Piyano

  • Op.32 Üç Balad / Three Ballades, 1955

  • Op.48 Dört Ezgi / Four Melodies, 1977

Piyano eserleri

  • Op.2 Süit / Suite, 1931

  • Op.l0/a İnci'nin Kitabı / İnci's Book, 1934

  • Op.15 Sonatina, 1938 Op.25 Anadolu'dan / From Anatolia, 1945

  • Op.51 Küçük Şeyler / Short Things, 1950-52

  • Op.38 Aksak Tartılar Üzerine On Etüd / Ten Etudes on "Aksak" Rhythms, 1964

  • Op.45 Aksak Tartılar Üzerine On îki Prelüd / Twelve Preludes on "Aksak" Rhythms, 1967

  • Op.47 Aksak Tartılar Üzerine On Beş Parça / Fifteen Pieces on "Aksak" Rhythms, 1967

  • Op.56 Ballade (iki piyano / two pianos), 1975

  • Op.58 Aksak Tartılar Üzerine

  • On Taslak / Ten Sketches on "Aksak" Rhythms, 1976

  • Op.73 Üç Piyano için Poem / Poem for Three Pianos, 1986

  • Op.76 İki Piyano için Poem / Poem for Two Pianos, 1989

  • Op.77 Piyano Sonatı / Piano Sonata, 1990

Solo enstrümanlar için çalışmalar

  • Op.31 Partita (viyolonsel / violoncello), 1954

  • Op.36 Partita (keman/violin), 1961

Koro çalışmaları

  • Op.5 Manastır Türküsü / Folk Song, 1933 Op.7 Çoban Armağam, 1933

  • Op.42 Duyuşlar / Impressions (üç kadın sesi / three female voices), 1935

  • Op.18 Dağlardan Ovalardan, 1939

  • Op.22 Bir Tutam Kekik, 1943

Edebiyat üzerine çalışmaları

  • Türk Halk Musikisinde Pentatonizm / Pentatonism in Turkish Folk Music, Istanbul, 1936

  • Rize, Artvin ve Kars Havalisi, Türkü, Saz ve Oyun Havalan /Some Local Instruments and Folk Dances, Istanbul, 1937

  • Yedi Karadeniz Türküsü ve Bir Horon / Seven Folk Songs and a Folk Dance From the Black Sea, Istanbul, 1938

  • Halkevlerinde Musiki / Music in "Halkevleri", Ankara, 1940

  • Yalan (sanat konuşmalan / discussions in the field of art), Ankara, 1945

  • Karacaoğlan, Ankara, 1952

  • Lise Müzik Kitabı (1-2-3) / Music Book for Lycee (three volumes) (Halil Bedi Yönetken ile / with Halil Bedi Yönetken),Ankara, 1955

  • Musiki Nazariyatı / Theory of Music (dört cilt / four volumes), Ankara Devlet Konservatuvan Yayım, 1 (1958), II (1962), III (1964), IV (1966)

  • "La Musique Turque", Pleyel Edition, Müzik Ansiklopedisi, Müzik Tarihi Serisi Cilt I, Paris, 1960

  • "La genie de la melodie" (Zoltan Kodaly'ın Yüzüncü Yılı Nedeniyle / About Zoltan Kodaly), Budapeşte / Budapest, 1962

  • Türk ve Macar Müziği Üstüne Çalışmalar / Studies on Turkish and Hungarian Music, Budapeşte / Budapest, 1964

  • Töresel Musiki, Ankara, 1967

  • Toplu Solfej / Solfeggio (iki cilt / two volumes), Ankara, 1968

  • Folk Music Research in Turkey (Bela Bartök ile birlikte / with Bela Bartök), Budapeşte / Budapest, 1976

  • Atatürk ve Musiki / Atatürk and Music, Sevda Cenap And Vakfı Müzik Yayınlan, Ankara, 1981