|
Cemal
Reşit Rey, operet yazmaktan ve ağabeyi ile sahne sanatçıları ile
birlikte yaşanan anılardan her zaman en sıcak biçimde söz etmişti:
"Zerafet,
incelik, nükte, hoşgörü... Bir sırada elli kişi oturmuş ve elli kişi
de gülüyorsa bu bir sosyal hadisedir. Operet bestelediğim yıllar hayatımın
en zevkli, en neşeli yıllarıdır. Sahne sanatçıları ile kısa sürede
kaynaşmıştık. Onlarla konakta buluşur, şarkılar söyler çalışırdık.
rahmetli biraderimin ölümü ile operet devri benim için kapanmış
oldu."
Cemal
Reşit Rey, 1932-1942 yılları arasında ağabeyi Ekrem Reşit Rey'le
birlikte operet ve revü müzikleri besteler. Cemal Reşit Bey, bir yandan
ciddi klasik eserlerini yazarken, ağabeyi ile birlikte Viyana, Paris
havasını İstanbul'da yaşatmaya çalışmakta, sahneye konulan her oyun
İstanbul'da büyük sükse yapmaktadır. Cemal Reşit Rey'in bu popüler
çalışmaları kimi klasik müzik sanatçısı tarafından onun zamanını
boşa harcaması olarak görülmesine rağmen, Cemal Bey bu çalışmaları
hiçbir zaman küçümsememiş, sanat ve eğlenceyi düzeyli biçimde bir
araya getiren operet ve revülerinden hep sevgi ile söz etmiştir.
Rey
Kardeşler'in ilk operet çalışmasını dönemin Şehir Tiy atroları
Genel Sanat Yönetmeni Muhsin Ertuğrul ve İstanbul Valisi Muhittin Üstündağ
talep eder. Üç Saat Opereti bu istek üzerine yazılır. Beş ay süreyle
kapalı gişe oynayınca, Muhsin Ertuğrul gelecek sezon için onlardan
yeni bir müzikal talebinde bulunur. İkinci operet Lüküs Hayat olur.
Rey Kardeşler'in yazdıkları operetler içinde en beğenileni her zaman
Lüküs Hayat olmuştur. Üçüncü yıl için yazılan operet Deli Dolu
olur. Deli Dolu'da ana fikir iki yüzlülüktür. Eserde orkestrayı dönüşümlü
olarak Hasan Ferid Alnar ve Cemal Reşit Rey yönetirler. sahnede kullanılan
karikatürler Cemal Nadir tarafından çizilir. Deli Dolu'nun ilk
orkestrası mali sıkıntılar doluyasıyla 10 kişiliktir. 1979'da İstanbul
Devlet Opera ve Balesi tarafından sahnelenirken Cemal Bey, orkestrayı
yetmiş kişiye çıkartır. 1937'de Hava Civa yazılır. Eserin ilk
temsili 1943 yılında Avni Dilligil yönetiminde Ses Operet ve
Tiyatrosu'nda yapılır. Ancak savaş yılları ekonomik krizi de
beraberinde getirmiş ve eser daha küçük bütçeli olarak sahneye
konulmuştur. Eserin baş kadın oyuncusu Semiha Berksoy'dur.
Rey
Kardeşler'in bu operetlerin dışında revü çalışmalırı da vardır.
Adalar, Alabanda ve Aldırma. Bunlardan Alabanda'da Safiye Ayla oynamıştır.
Cemal
Reşit Rey'in ağabeyinin ölümünden sonra operet çalışmaları biter.
Ailede birbirinin arkasına gelen ölümler ve maddi sıkıntılar sonucu
satılan konaktan kalan para ile taşındığı Serencebey'deki küçük
apartman dairesindeki yalnız yaşam, yaşlılık dönemindeki Cemal Reşit
Rey'i sanat dünyasından da uzaklaştırmıştır. 60'lı yılların
sonlarında Haldun Dormen onu ziyarete gider ve birlikte yeni bir operet
çalışması yapmalarını önerir. Ağabeyinin ölümünden sonra
operetlere veda eden Cemal Bey, şarkı sözleri için Erol Günaydın'la
çalışmaya razı olur. Yaygara 70 isimli oyun büyük bir başarı kazanır.
Ardından aynı ekiple Uy Balon dünya isimli yeni bir çalışma daha yapılır.
Cemal Reşit Rey o üç yıl içinde Dormen tiyatrosu oyuncuları ile
kaynaşmış, bu kez Serencebey'deki apartman dairesinde
Cemal
Reşit Rey'in operetleri ile ilgili ayrıntılı bilgi için bakınız:
Evin
İlyasoğlu/Müzikten İbaret Bir Dünyada Gezintiler
Yapı
Kredi Yayınları
|