|
Cemal
Reşit Rey sarayla yakın ilişkileri olan, son Osmanlı ailelerinden
birinin oğluydu. Babası Ahmet Reşit Bey, Çankırı Mutasarrıfı
Abdullah Şefik Bey ile Atiye Huriye Hanım'ın oğludur. Annesi bestekar
Leyla Saz Hanım'ın akrabası olur. Ahmet Reşit Bey, 1870'de İstanbul'da
doğdu. Lise eğitimi sırasında Recaizade Ekrem Bey'in etkisinde kalır
ve yazılar yazmaya başlar. Liseden sonra girdiği Mülkiye Mektebini
bitirip, bir süre liselerde öğretmenlik yapar. 1892'de Yıldız Sarayı
3. katipliğine getirilir. Bu görevinde aşama yaparak on dört yıl çalışacaktır.
Ahmet
Reşit Bey, 1896'da İbrahim Ethem Paşa'nın torunu Fethiye Hanım'la
evlenir. Aile büyük kızları Fatma Samime ve oğulları Ekrem Reşit'in
doğumlarının ardından Reşit Bey'in terfiyen Kudüs Mutasarrıflığına
atanması sonucu Kudüs'e yerleşirler. Cemal Reşit Rey burada dünyaya
gelir.
Ahmet
Reşit Bey, 1906'da Manastır valiliğine atanır, 1907'de Ankara, 1908'de
Halep Valiliği görevlerine atanır. Ailenin son çocuğu Emine Semine,
Ankara'da dünyaya gelir. Ailenin taşınma işleri bir türlü bitmez.
1909'da İstanbul'a taşınırlar ve Erenköy'de bir köşkte yaşamaya başlarlar.
Ahmet Reşit'i bu dönemde Galatasaray Lisesi'nde edebiyat öğretmeni
olarak görüyoruz. 1911'de Reşit Bey'e Bağdat Valiliği teklif edilir.
Çocuklarının küçüklüğü nedeniyle bu görevi reddedince, Selanik
ya da İzmir valiliği önerilir. Ahmet Reşit üst düzey bir devlet
memuru olarak kısa süreli atamalarla açık olan yerlere gönderilmekte,
Osmanlı'nın en karışık yıllarında sürekli hükümetler değiştikçe
o da bazen terfi ettirilip, bazen geri hizmete alınmaktadır. Bu arada Balkan Savaşı başlamıştır.
Ahmet Reşit Bey, 1912'de Kamil Paşa kabinesinde Dahiliye Nazırı olur
ancak ittihatçılar'ın Bab-ı Ali baskını ile hükümet düşer ve nazırlığı
son bulur. Önünde işlenen cinayetler, ardından gelen tutuklama,
bu karmaşık günlerde yapılan suçlamalar Ahmet Reşit Bey'in
ailesinden ayrı düşmesine neden olacak, bir süre sonra çeşitli güçlüklerle
ailesiyle Avrupa'da buluşacaktır. Paris'te onları Fransız Cumhurbaşkanı
misafir eder ancak kısa süre sonra Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması
ailenin Cenevre'ye yerleşmesine neden olacaktır. Ahmet Reşit Bey'i, 10 Mart 1919'da kurulan hükümette yine
Dahiliye Nazırı olarak görüyoruz. Padişah kendisine sadrazamlık
teklif etmesine rağmen Ahmet Bey bu görevi kabul etmemiş, ancak yaşamının
en büyük acısı olarak nitelendirdiği, Sevr Anlaşması için Paris'e
giden heyetin içinde bulunmuştur. Anlaşmayı imzalamamak için hem nazırlıktan,
hem de delegelikten istifa eden Ahmet Reşit Bey, bundan sonraki yaşamını
emekli olup, Nişantaşı Şair Nigar'daki konağında geçirmiştir.
Ahmet
Reşit Bey'in bundan sonraki yaşamı belki de asıl uğraşması gereken
konuyla, edebiyatla uğraşarak geçmiştir. Çeşitli çeviriler yapmış,
yazılarını derlemiş bunları kitap olarak toplamıştır.
Kitaplarının
tam listesi için bakınız:
Evin
İlyasoğlu/Müzikten İbaret Bir Dünyada Gezintiler
Yapı
Kredi Yayınları
Resimleri
büyütmek için üzerine tıklayınız. İkinci resimde Ahmet Reşit Bey,
Şair Nigar'daki konağın bahçesinde oğulları ve onların arkadaşları
ve konaktaki bazı hizmetkarlarla... Ortada önde Ekrem Reşit, sağında
Cemal Reşit Bey'ler....
|